Adres: ul. Zamkowa 1 Będzin

Województwo: śląskie

Telefon: 032 267 47 31

E-mail: muzeum@muzeum.bedzin.pl

Strona www: www.muzeum.bedzin.pl

Ocena: 0/5 (głosów: 0)

Twoja ocena:

Zamek będziński położony na wysokiej skarpie na lewym brzegu Czarnej Przemszy stanowi przykład budownictwa obronnego z połowy XIV w. Stanowił ważne ogniwo systemu obronnego zachodniej granicy Polski przed najazdami od strony Śląska i Czech. Czuwał również nad bezpieczeństwem wodnych i lądowych dróg handlowych, m.in. traktu handlowego ze Śląska do Krakowa. Zamek odnotowany jest w dokumentach od 1349 r., kiedy to wymieniono Wiernka - burgrabiego będzińskiego. Wspominają o nim również Jan z Czarnkowa i Jan Długosz w spisie warownych budowli wzniesionych przez Kazimierza Wielkiego.


Zamek i przylegająca do niego osada targowa, która w 1358 r. otrzymuje prawa miejskie były świadkiem wielu ważnych wydarzeń historycznych. W 1364 r. Gościł tu Karol IV cesarz niemiecki i król czeski. W 1434 r. Na zamku zawarto ugodę między panami śląskimi i małopolskimi w sprawie zwalczania przygranicznych rabusiów, a w 1588 zostały tu zawarte "Pakty będzińsko - bytomskie" zobowiązujące Maksymiliana Habsburga do zrzeczenia się pretensji do tronu Polskiego. W murach zamkowych gościli królowie polscy - w 1574 r. Henryk Walezy, w 1683 Jan III Sobieski, który zatrzymał się tu w drodze pod Wiedeń, w 1696 August II Sas a w poł. XIX w Stanisław August Poniatowski.


XIV-wieczny zamek postawiono na reliktach wczesnośredniowiecznego grodu z IX - XIII w. Pierwotne założenie stanowiła wolno stojąca cylindryczna wieża ostatecznej obrony, zbudowana z miejscowego kamienia w drugiej połowie XIII w. Miała 4 kondygnacje, na trzeciej kondygnacji znajdował się ostrołukowy otwór wejściowy. W czasach pokoju wieża była punktem obserwacyjnym i latarnią oświetlającą drogę płynącym rzeką flisakom. W kolejnej fazie rozbudowy zamku, w połowie XIV w., wzniesiono wieżę czworoboczną, do której nieco później dobudowano budynek mieszkalny. Architektura zamku - tworząca zwartą bryłę gotyckiej zabudowy - podporządkowana była funkcji obronnej. Zespół budowli otoczony został dwoma obwodami murów kamiennych rozdzielonych międzymurzem. Do zamku górnego od zachodu przylegało podzamcze, otoczone dodatkowym murem z czworoboczną basztą i wieżą bramną.


W 1616 r. spaliła się część miasta wraz zamkiem, który odbudowano, dostosowując go wtedy do celów bardziej rezydencjalnych niż obronnych. Czterdzieści lat później w czasie najazdu szwedzkiego znowu zostaje zniszczony i przez cały XVIII w. budowla pozostaje w ruinie. Romantyczną, neogotycką restauracje zamku przeprowadzono w 1834 r. Hr. Edward Raczyński z ramienia Banku Polskiego powierza odbudowę zamku Franciszkowi Marii Lanci. Do surowej, gotyckiej bryły wprowadzono elementy pseudogotyckiej architektury - krenelaże na murach i wieżach, ceglane obramowania okien, ślepe machikuły itp. Wtedy też zostaje obniżona wieża cylindryczna. W obiekcie miała zostać ulokowana Szkoła Akademiczno - Górnicza. Po odbudowie zaniechano jednak tego projektu. Opuszczony przez użytkowników znów popadł w ruinę.
Starania o odbudowę zamku podjęto po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. W 1918 r. powstało Towarzystwo Opieki nad Górą Zamkową a potem Towarzystwo Muzeum Zagłębia Dąbrowskiego. Projekt odbudowy przygotował wtedy m.in. Adolf Szyszko-Bohusz. Wybuch wojny nie pozwolił na zrealizowanie tych planów. Ostatecznie zamek odbudowano w 1956 r. wg projektu Zygmunta Gawlika, od tego roku jest siedzibą Muzeum Zagłębia w Będzinie.

WYSTAWY STAŁE
· Dawna broń
W salach zamkowych zgromadzono kolekcję ukazującą rozwój broni i uzbrojenia od XVI do pocz. XX wieku. Zaprezentowano ciekawe okazy broni białej - siecznej i drzewcowej, broń palną, miotającą i elementy uzbrojenia ochronnego. Zbiór składa się w dużej mierze z europejskiej broni regulaminowej, ale zawiera też wiele okazów broni galanteryjnej, myśliwskiej i sportowej - pięknie zdobionej, masą perłową, hebanem i kością. Uwagę zwraca arbaleta niemiecka z przełomu XVI/XVII i duża kolekcja strzelb tarczowych. Ciekawie prezentuje się dział broni wschodniej, gdzie zobaczyć można m.in. japoński hełm samurajski typu "hoshi – kabuto" i pięknie zdobioną japońską strzelbę lontową.


· Dzieje Będzina
Wystawa prezentuje cenne dokumenty i pamiątki związane z historią Będzina. Są wśród nich oryginalne dokumenty będzińskie, takie jak przywileje królewskie (Stefana Batorego, Władysława IV), średniowieczne monety znalezione na Górze Zamkowej, XV-wieczny pergamin z zapisem nutowym hymnu ku czci św. Katarzyny i dokumenty cechowe począwszy od XVII wieku. Wśród tych ostatnich znajdziemy księgę cechu szewców zapisywaną na przestrzeni XVIII wieku. Część wystawy poświęcono ludności żydowskiej Będzina. Zaprezentowano także pamiątki związane z kozackimi koszarami i 23 Pułkiem Artylerii Lekkiej z Będzina, który stacjonował w mieście od 1922 r. do wybuchu II wojny światowej.

Informacje o organizowanych imprezach oraz lekcjach muzealnych znajdują się na stronie opisującej Pałac Mieroszewskich, będący siedzibą administracji Muzeum.

Godziny otwarcia:
wtorek, czwartek, piątek od 9.00 - 16.00
środa od 8.00 - 16.00 od kwietnia do października 9.00 - 17.00
sobota od 9.00 - 15.00
niedziela od 10.00 - 15.00, w okresie letnim 10.00-17.00
Baszta z punktem widokowym czynna w godzinach otwarcia Zamku.

Ceny biletów:
normalne - 6zł, ulgowe - 3zł, baszta – 2 zł
Przewodnik dla grupy zorganizowanej: do 20 osób - 15zł, od 21 do 30 osób – 20 zł
Bilet normalny łączony Zamek i Pałac – 10 zł , ulgowy - 5zł

Autor zdjęć: Bartosz Gawlik.